Müzik Endüstrisi Hakkında

[EvOLuTioN]

Tonmeister (Ses Mühendisi) Kimdir?

Daha önceki dönemlerde sadece performe edildiği yerde şahit olunan müzik, 1900'lü yılların başından itibaren kayıt etme sistemlerinin gelişmesiyle bir kez performe edilip

sonsuz defa dinlenebilir hale gelmiştir. Ancak kayıt edilmiş müzik ile gerçeği arasında belirli farklar bulunmaktadır.

Günümüzde teknoloji kullanılarak kayıt edilmiş müzik, tam olarak gerçek olanının iyi bir kopyası haline getirilmelidir. Işte bu noktada müziğin kaydedilmesi ile gerçeğine yaklaştırılma işlemleri arasında bulunan kayıt düzeneğini kurma, kayıt etme, kayıt edilenleri tonlama ve karıştırıp bir bütün haline getirme işlemlerini hayata geçiren kişi Ses Mühendisi (Tonmeister)’dir.

Müziğin yanı sıra seslerin kayıt edilip sunulacağı her türlü ortamda (sinema, görsel medya ve radyolar vb.) ses mühendisleri görev alırlar. Türkiye'de ses mühendisi yetiştiren yerler İTÜ Müzik Ileri Araştırma Merkezi ve Bilgi Üniversitesi'ndeki Ses Mühendisliği lisans bölümleridir. Bunların yanı sıra bazı okullarda ses tasarımı ve görsel sanatarla ilgili bölümler bulunmaktadır. Türkiye'de ses mühendislerinin iş olanakları henüz çok çeşitli değildir ancak endüstrinin gelişmesi ile artmaktadır.
Prodüktör ne iş yapar, nelerden sorumludur?

Prodüktör özetle, bir albümde sanatçıdan çıkabilecek en iyi sonucu çıkarmak için çalışan kişidir. Düzenlemecileri, icracıları, stüdyoyu, ses mühendislerini seçen kişidir. Altında kendi seçtiği bir prodüksiyon koordinatörü bulunur. Ülkemizde prodüktör kavramı genel olarak "albüme parayı bastıran kişi" olarak bilinse de bu doğru değildir. Yine ülkemizde başka bir genel yaklaşım, düzenlemelerin, kaydın, in hep bir kişi tarafından yapılmasıdır, bunun sonucunda parçalara mesafeli bakabilecek bir kişinin eksikliği hissedilir. Her projenin en üst noktasında genel olarak bir idari prodüktör bulunur. İdari Prodüktör, daha çok mali işlerle uğraşır. Prodüktör ise idari prodüktöre bağlı çalışır.

Edisyon (Publishing) ne demektir?

Müziğin dünyada bir endüstri haline gelmesiyle birlikte bir yapımın ortaya çıkmasından pazarlanmasına kadar her alan ve kavram ayrı bir sektör haline gelmiştir. Bu kavramlardan biri olan edisyon, söz yazarı ve bestecinin (ve hatta düzenlemecinin) bir eseri meydana getirmesinden kaynaklanan hakkıdır. Bu hak kişinin kendisi ya da anlaşmalı olduğu şirket tarafından temsil edilir. Edisyon şirketleri eser sahipleriyle onların eserlerini tarz olarak uygun yapımlarda kullanmak üzere tanıtım ve pazarlamasını yapmak üzere belli bir yüzdeyle anlaşır. Burada önemli olan eser sahibinin eserlerinin uygun prodüksiyonlarda kullanılmasını sağlamak ve eser sahibinin bundan doğan hakkının takibini iyi yapabilmektir.

Senkronizasyon nedir?

Televizyonda, reklamlarda, dizilerde ve sinema filmlerinde bir müzik eserinin kullanılmasına "senkronizasyon" adı verilir. Başkasına ait bir eserin senkronizasyonda kullanılması yapım hakkı ve yayım/edisyon hakları için izin almayı gerektirir.

Yapım hakkı:(Master Right) Yorumcu ve plak şirketinin hakkını ifade eden ve plak şirketi tarafından temsil edilen hak;

Yayım/Edisyon hakkı: (Publishing Right) Söz yazarı ve besteci hakkını ifade eden, ya eser sahiplerinin kendileri tarafından, ya da onları temsil eden edisyon şirketleri (Publisher) tarafından temsil edilen hak anlamına gelmektedir.

Çalışmalarımı resmi olarak sahiplenmek için ne yapmam gerekiyor?

Eser, yaratıldığı andan itibaren yaratıcısına aittir, bu yüzden eserin size ait olması için bir belgeye ihtiyacınız yoktur. Ancak, eseri sizin yaratmış olbduğunuzu kanıtlayabilmeniz için bir takım belgeleri edinmeniz, ilerde doğabilecek problemleri ortadan kaldırmanızı sağlar. Bunun şu an için Türkiye'deki tek resmi yolu Noter'e eserinizin ismini, notalarını ve sözlerini yazılı olarak tasdik ettirmektir. Şu an için maalesef yurtdışındaki gibi eseri bir ses ortamında kayıtlı olarak teslim edip işlem yaptırabileceğiniz bir kurum yoktur. Ancak CD'ye, kasete veya benzeri bir ses kayıt ortamına kaydetmiş olduğunuz eserinizi kendi adresinize iadeli taahütlü olarak yollama, veya notere "Düzenleme şeklinde emanet verme teslim zaptı" tutturarak emanet olarak verme gibi yöntemlerle eserinizin belirli bir tarihte sizin elinizde kaydı bulunduğunu ispat edebilirsiniz. Aktif olarak müzik yapıyorsanız, ya da en azından eserlerinizin miktarı "birkaç tane"den daha fazlaysa hiç düşünmeden Mesam veya MSG gibi bir meslek birliğine üye olmanızı ve eserlerinizin bildirimini üye olduğunuz kuruma yapmanızı salık veririz. Eğer imkanınız varsa bir edisyon firmasıyla sözleşme yaparak hem eserlerinizin pazarlanmasını sağlarsınız, hem de Mesam üyeliği gibi resmi işlerle daha az uğraşırsınız. Böyle bir firmayla anlaşma yapmadan önce mutlaka imzalayacağınız yazılı sözleşmeyi hukuk uzmanlarına gösterin, kafanıza takılan soruları mutlaka sorun. Edisyon anlaşmaları genelde uzun dönemler için imzalandığından, imza öncesinde çok dikkatli incelenmeleri gerekmektedir. Sorularınızı bize de iletebilirsiniz.

Sanatçı menejeri tam olarak ne yapar?

Sanatçı menejerliği, bir sanatçının kariyerini geliştirmesine ve ileriye taşımasına yardımcı olan faaliyetleri kapsar. Bu faaliyetler, kapsamlı bir kariyer planlamasından, şarkıdaki bir sözün değişmesini önermeye kadar olan bir aralıkta olabilir. Bir menejerin, planlayan, organize eden, strateji belirleyen, öngören, koordinatör, detayları önemseyen bir yapıya sahip olması gerekir.

Bazı menejerlerin dar tanımlı görevleri vardır. Yaratıcı kararlarla veya günlük detaylarla ilgilenmeyen, sanatçının sadece iş ilişkilerini yürüten, muhasebe ve finans işlerinin düzgün işlemesini sağlayan ve kontratlarla ilgilenen menejer tipleri vardır. Sanatçı menejeri ajans değildir, sanatçıya doğrudan konser işleri bulmakla ilgilenmez, sanatçının çalışacağı ajansı ayarlar. Sanatçı menejeri prodüktör değildir. Sanatçı menejeri düzenlemeci, besteci, sponsor, editör veya kişisel asistan da değildir. Sanatçı menejeri bu sayılanların tamamının işlerini iyi yapmasını sağlayan, kontrol eden, sanatçının bir plak şirketiyle sözleşme yapmasını sağlayan kişidir, ve tüm bu hizmetleri karşılığında genelde sanatçının gelirinin %30'unu alır.